Grevenbroekmuseum

HulsboschJaakoverledenapril1945A

Jacques Hulsbosch

oud-strijder (1914 -’18)

weerstander (1940-‘45)

 

 

 

Samenstelling: Lambert Hulsbosch, zoon van Jacques Hulsbosch
Illustraties: René Winters

OUDSTRIJDER
WERELDOORLOG I (1914–18)


Mijn vader werd geboren in Hamont op 15 oktober 1891. Als milicien werd hij op 15 december 1911 bij de artillerie ingelijfd. Na drie jaar trouwe dienst zwaaide hij af. Dit echter maar voor korte duur, want op 4 augustus 1914, bij het uitbreken van Wereldoorlog I, werd hij gemobiliseerd. Na de vier frontjaren achter de IJzer mocht hij eindelijk in 1919 afzwaaien. Hij hield er geen lichamelijk letsels aan over, buiten de gevolgen van een mosterdgasaanval.


Als beloning voor zijn diensten werden hem acht frontstrepen toegewezen door de commandant van de 28ste Batterij van het 8ste Artillerie Regiment. Tevens ontving hij de Vuurkaart 1914–1918 met de volgende vermeldingen: acht frontstrepen, het oorlogskruis met twee palmen, de zegemedaille en een herinneringsmedaille van de oorlog 1914–1918.

vuurkaart1418

WERELDOORLOG II (1940–45)

  1. Weerspannig tegen de bezettende macht

Nog voor hij zich aansloot bij de weerstand in WO II moet mijn vader een haatgevoel gehad hebben tegenover de Duitse bezetter. Waarschijnlijk door zijn karakter, maar zeker ook door zijn wedervaren tijdens WO I kreeg hij die gevoelens en nam hij van meet af aan een harde houding tegenover de illegale overheid aan.
Ons zijn nog twee feiten bekend om dit te illustreren. Iedere landbouwer was verplicht een lidkaart te betalen bij de landbouwcoöperatie. Als kleine landbouwer weigerde hij al in het begin van de oorlog die lidkaart te betalen. Op 15 april 1942 kwam er prompt een aanmaning van Dr. Schramm, Verwaltungschef, Oberkriegsverwaltungsrat, Feldkommandantur 681, om de lidkaart binnen de drie dagen te betalen op straffe van een zware boete.

Een tweede feit willen we illustreren met een persoonlijke nota van hemzelf.

“Hamont, den 5de januari 1942: “Mij werd alle zaaigoed geweigerd, en ik werd bij den nieuwen (oorlogs)burgemeester ontboden omdat ik de stalkaart niet betaalde en hij verklaarde mij indien ik weigerde dat mijn vee zou aangeslagen worden. Ik werd beroofd van meststoffen en niettegenstaande dat, moest ik toch alles leveren, en ik werd telkens bezocht door de controleur om mij over te halen om tot de nieuwe orde toe te treden.”

Op 22 mei 1942 werd tegen hem proces-verbaal opgesteld omdat hij de volledige melkproductie niet ter beschikking stelde, in het bezit was van 6,5 kg melkroom, onnauwkeurige aangifte gedaan had van zijn veestapel en mutaties op zijn stalkaart had aangebracht.


In eerste aanleg te Hasselt werd hij veroordeeld tot 3.300 frank onkosten. Dit gebeurde op 8 september 1943. In tweede aanleg, op 29 oktober 1943, werd het vonnis van 8 september 1943 bekrachtigd. Bij niet-betaling was de boete invorderbaar bij lijfsdwang.

KFVeroordelingJaakHulsbosch1943eersteaanlegHasseltA

 

Veroordeling 8 september 1943

 

Klik op de foto

 

 

 

  1. Weerstander en politiek gevangene

Toen in mei 1940 de oorlog uitbrak, wilde hij zich spontaan melden bij het leger om zich zo voor het vaderland in te zetten. Hij meende dat het zijn plicht was. Mana (onze moeder) bracht hem op andere gedachten en hij bleef bij zijn gezin. In maart/april 1941 werd in Hasselt de 5de kolonne (Geheim Leger) opgericht. Al vlug werden secties gevormd in Hasselt, Leopoldsburg, Neerpelt en in 1942 ook in Hamont.

Op 20 april 1942 werd pa sectieleider. De voornaamste opdrachten van de sectie waren inlichtingen inwinnen over vervoer per spoorwegen en kanalen en ook over de in de omgeving aanwezige Duitsers en hun verplaatsingen. Het op kaart brengen van Duitse luisterposten, munitiedepots, wegtransporten en van fabrieken was één van hun hoofdtaken.

Het parool was: zwijgen en geen verzetsdaden ondernemen tenzij in opdracht. Dat hij tot zwijgen bereid was heeft hij tot viermaal toe aan de heer Frans Wijnen gezworen. Van dan af heeft hij zelfs geen druppel alcohol meer gedronken om er zeker van te zijn dat hij zijn mond niet voorbij zou praten, hoewel pa toch graag een pintje dronk.

Als lid van het Geheim Leger (G.L.) heeft hij in de beginperiode van de oorlog drie Franse krijgsgevangenen, op afzonderlijke tijdstippen, enige dagen onderdak verleend. Een ervan was van Lisieux. Die Fransen ontsnapten uit Duitse gevangenissen. Zij bleven bij hem tot zij een valse identiteitskaart hadden en hun vluchtroute konden verder zetten. Dan bracht hij ze naar het station te Sint-Huibrechts- Lille, waar ze de trein konden nem

KFGeheimLegerbriefbedrijvigheidJaakHulsboschA

 

Brief over de bedrijvigheid binnen het Geheim Leger

 

 

 

klik op de foto

 

 

Ook heeft pa voor een geschikte vergaderplaats voor het G.L. gezorgd; dit bij Jan Deckx (zijn stiefschoonvader) aan de “Basseng” bij de kettingbrug te Kaulille. Hier werden onderrichtingen over het gebruik van wapens, springstoffen en sabotagedaden gegeven. Tevens was er de schuilplaats voor M. Royers, de sectoroverste van Neerpelt en zijn echtgenote.

In mei 1944 was pa bereid om een geheime zender te herbergen. Afwisselend zou deze geplaatst worden bij L. Aerts op de Haart en op de Winter bij ons thuis. Maar omdat het op de Haart niet meer kon, was hij voortaan altijd op de Winter. De zender werd bediend door Bob en Jacky, geparachuteerde radio-operateurs. Het waren twee Belgen, die bij het uitbreken van WO II naar Engeland gevlucht waren.

In de loop van mei 1944 zijn ze geparachuteerd in Fumal. Ze leefden hier onder die schuilnamen en droegen op de binnenzijde van hun kraag het embleem van de Gestapo of VNV als vals kenteken om niet gesnapt te worden. Regelmatig logeerden zij op de Winter en zonden er boodschappen naar Engeland.

Dat er wel degelijk via een zender doorgeseind werd, geeft J. Bussels in zijn boek “De doodstraf als risico” blz. 302 toe : “……Hubert Peeters ontdekte Hubbard bij de ondergrondse te Kelpen. En daar deze luitenant-kolonel van enig belang was en dat men niet graag had dat hij in Duitse handen viel, seinde men het bericht over deze officier over naar Engeland.

Gedurende de oorlog bezat men in Hamont twee geheime zenders, die door de geparachuteerde agenten Bob en Jacky bediend werden.
Eén ervan stond bij Jaak Hulsbosch. Volgens Hubert Peeters kreeg men uit Engeland antwoord dat men met die Hubbard uiterst voorzichtig moest zijn. Daarom bewaakten plaatselijke helpers de grens scherp. Peeters hielp Hubbard over de grens naar de woning van Frans Wijnen te Hamont. Daarna begeleidde mevrouw Royers, Anna-Mathilde Martens, de luitenant-kolonel Hubbard naar Overpelt tot bij Lambert Spooren …”

Onze pa hielp bij het zenden. Steeds opnieuw plaatste hij de antennepaal, zorgde hij voor de koperdraad en verstopte hij de zendapparatuur. De koperdraad haalde hij bij F. Wijnen. Omdat de draad nieuw was en te zeer blonk waardoor hij gemakkelijk kon opvallen, werd hij eerst door mevrouw Wijnen en Jacky in het haardvuur verbrand.

  1. Arrestatie

Op zaterdag 1 juli 1944 kwam dan de noodlottige nacht. Door verraad in het Geheim Leger in Rekem werden Bob en Jacky opgepakt. Enkele dagen waren die niet meer op de Winter geweest. Pa werd ongerust. In de vroege morgen, drie, vier uur, belegerden een drietal Gestapo’s, vergezeld van een dertigtal Duitsers het huis.

Op iedere mogelijke ontsnappingsroute stonden mitrailleurs gericht. Pa werd langs het raam van zijn slaapkamer (opkelder) van zijn bed gelicht. Zonder afscheid te mogen nemen van zijn gezin werd hij opgeladen. De overvallers vonden nog de geheime zender in een zak in de schuur, een revolver en drie mitrailletten in een kleerkast in de voorkamer.

Alle schilderijen werden van de muur genomen om te zien of er niets achter verborgen zat. De overvallende Duitsers waren vergezeld van Bob die hun de nodige aanwijzingen gaf. Die nacht werden er nog negen (volgens H. Peeters: elf) weerstanders opgepakt. Hierbij Jan Deckx (zijn stiefschoonvader), Laura Deckx (zijn schoonzuster), Pier Smids (zijn schoonbroer), Marcel Royers en zijn vrouw. Deze werden allemaal aan de “Basseng” bij de ketttingbrug te Kaulille gearresteerd.

Op woensdag 5 juli kwamen de Duitsers op de Winter voor een huiszoeking terug. Ze vonden nog een batterij en koperdraad. De kristallen (voor de zender) hebben ze nooit gevonden. Deze werden later in een schoof stro in een stromijt teruggevonden.

Die 5de juli, terwijl de Duitsers op de Winter zochten, was Mana (moeder) per fiets naar de “Basseng” om een bundel met orders, onderrichtingen, plannen en een farde met inlichtingen over geallieerde piloten op te halen. Deze bundel was daar in een paardenstal verstopt. Omdat ze een lekke band had en gesukkel met een kleine (Pierre) achter op de fiets kwam ze pas thuis toen de Duitsers vertrokken waren. De documenten werden later aan Pierre Moors (adjunct-sectorhoofd) overhandigd. Een nieuw onheil was zo vermeden. Na de arrestatie ontving mijn moeder nog een anonieme brief

KFAnoniemebriefaanechtgenoteJaakHulsboschA

 

De anonieme brief

 

klik op de foto

 

 

 

 

 

GEVANGENSCHAP EN VERMIST

Pa werd van thuis uit naar de gevangenis van Hasselt gevoerd. Hier volgden pijnlijke en afmattende ondervragingen. Nooit echter heeft hij iemand of iets verraden. Dat had hij destijds aan Frans Wijnen beloofd. Hij verbleef ongeveer een week in Hasselt om dan met een vrachtwagen naar Leopoldsburg vervoerd te worden. In dat kamp werd hij bij de “Konterket” tewerkgesteld. Hij moest er grondwerken uitvoeren. Dan ging de tocht verder naar Breendonk. (30/07/1944). Met een colonne van vrachtwagens werden de gevangenen vervoerd. Zijn vrachtwagen had met pech af te rekenen en geraakte geïsoleerd. Pa maande zijn medegevangenen aan om de Duitse schildwacht te overmeesteren, hem en de chauffeur te liquideren en dan te vluchten. Hij kreeg echter geen medewerking van de anderen en de reis naar Breendonk ging verder. De overplaatsing naar Breendonk gebeurde op 27 juli 1944. In Breendonk droeg hij het nummer 3282 en was hij nog in het bezit van zijn identiteitskaart en 844 frank.
Volgens teruggekeerde medegevangenen was het Kamp van Breendonk zeer hard. Als werk moesten zij het fort ontmantelen door grond af te graven en deze dan met kipwagens te vervoeren. Onder de gestorte grond en stenen bleven wel eens doden.
Dan kwam het vertrek naar Buchenwald op 8 augustus 1944.

KFJaakHulsboschGevangeniskaartBuchenwaldA

De gevangenen werd per vrachtwagen naar Brussel gebracht. Daar vertrok een treinkonvooi van beestenwagens. Onderweg naar Duitsland was pa nog steeds van plan om te ontsnappen. Hij wilde van de trein springen. Deze techniek beheerste hij, want hij was stoker bij de Belgische Spoorwegen geweest. Zijn medegevangenen hielden hem echter tegen en maakten hem bang voor eventuele represailles tegen zijn gezin. Op 10 augustus kwam het konvooi in Buchenwald aan. De groep bestond uit 827 Belgen. Hij kreeg het gevangenisnummer 76.104  en werd in barak 57 (Klein Kamp) in quarantaine gezet.

gevangennummer

Vanuit Buchenwald werd hij op 24 augustus overgeplaatst naar een bijkamp, namelijk Blankenburg in het Hartzgebergte. Tot 28 oktober behoorde Blankenburg bij Buchenwald en vanaf 29 oktober werd kamp Blankenburg een bijkamp van Mittelbau-Dora. Dit was zelf eerst een bijkamp van Buchenwald maar werd op 1 oktober 1944 zelfstandig. In Blankenburg werden de gevangen in tenten ondergebracht. De barakken waarin ze later ondergebracht werden, moesten ze zelf bouwen.

gevangenen

De gevangenen kregen een gestreept pak aan. Soms droegen ze lege cementzakken om zich tegen de bittere koude te beschermen. Het buitenkamp Blankenburg werkte voor de O.T. mobiele groep Kyffhaüser in de kloosterfabrieken van Blankenburg.
Volgens ooggetuigen werkte hij in steengroeven. Toen hij ziek van ontbering, uitputting en koude was, moest hij ’s nachts de latrines van het kamp poetsen. Volgens Pier Smids, zijn schoonbroer en medegevangene : “Jaak was zinloos geworden in Blankenburg; dit door zijn slechte behandeling; hij werd veel met kolfstoten en knuppelslagen door de commandant en de SS-bewakers afgeranseld.

Op 3 april 1945 is hij waarschijnlijk met de vrachtwagen naar het kamp Dora of elders vervoerd. Sindsdien is er niets meer van hem gezien of gehoord.”

 

 

 

 

KFBriefaanRodeKruisdoorMevrHulsbosch28071945A


 

Opsporingsbrief voor het Rode Kruis 28 juli 1945

 

 

 

 

 

 

 

klik op de foto

 

 
Omdat de Duitsers begin april 1945 geprangd geraakten tussen enerzijds de Russen in het oosten en anderzijds de geallieerden in het westen ontruimden ze de concentratiekampen op een mensonterende manier.
Volgens het boek “Dora 1943–1945” van Brigitte D’Hainaut en Christine Somerhausen gebeurde de evacuatie van Blankenburg in april 1945. De volgende citaten sluiten aan bij de hogervermelde bewering van Pier Smids en daardoor wordt het duistere einde van pa misschien iets duidelijker.
Blz. 141: …..”Reeds op 4 april, rond 11 uur, werd een groep van 48 gevangenen, (waaronder 25 à 30 Belgen) uit het Revier (ziekenboeg) per camion naar Dora vervoerd. Ze werden onmiddellijk verdeeld
(vijf per wagen) over de wagons die in Dora klaarstonden …..”
Blz. 105: …..”Eerste treintransport, met vertrek uit Dora, 4 april 1945, enkele duizenden gevangenen uit Dora werden in de loop van de voormiddag opgestapeld in wagons die opgesteld stonden in het kampstation. Bij hen voegden zich ook nog 48 zieke gevangenen uit Blankenburg (Kloosterwerk) die per camion werden aangevoerd en er tegen 11 uur aankwamen. Ze werden vijf per vijf samengeperst in de overvolle wagons van de trein, die klaar stond om te vertrekken…..”
Dit konvooi doolde in de streek rond. Onderweg (te Celle) werden ongeveer 400 doden, die in de loop van het transport gestorven waren, in een dennenbos langs de spoorlijn in een gemeenschappelijke kuil begraven. Op zeker ogenblik werden de gevangenen te voet gesteld en ze kwamen op 8 april in het kamp van Bergen-Belsen aan. Was hij daar nog bij?

Op een dood spoor?

KFJaakHulsboschbrief7121951mogelijkspoorvanHulsboschA1KFJaakHulsboschbrief7121951mogelijkspoorvanHulsboschA2KFJaakHulsboschbrief7121951mogelijkspoorvanHulsboschA3 

 

 

 

 

 

klik op de foto's

 

 

Door het besluit van 23 april 1949 van het Ministerie van het Algemeen Bestuur en der Pensioenen werd pa, vermoedelijk overleden verklaard in de streek van Blankenburg. Het vermoedelijke overlijden is in de bevolkingsregisters vermeld.

KFBewijsvanvermoedelijkoverlijdenJaakHulsbosch23041949A

Na de oorlog werden medailles toegekend voor trouw aan de Koning, het Koningshuis en moed tegenover de vijand.


 

Blankenburg anno 2010 (beweeg met de muis over de foto en klik)

BlankenburgBarakvoorhalfjodenbuitenhetkampBlankenburgBegraafplaatspolitiekegevangenenBlankenburgBegraafplaatspolitiekegevangenen2BlankenburgBegraafplaatspolitiekegevangenen1BlankenburgDriezonenvanJaakHulsboschbijgedenksteenBlankenburgGedenksteennabijconcentratiekamp1BlankenburgKampbarakkenwerdennaWOIIwoonhuizen1BlankenburgKampbarakkenwerdennaWOIIwoonhuizen3


 

weggevoerd

 

 

A - Hamont

B - Hasselt

C - Leopoldsburg

D - Breendonk

E - Buchenwald

F - Dora

G - Blankenburg

H - Bergen-Belsen

 

 

 

 

 

 

Buchenwald anno 2010

KZBuchenwaldBarakKleinkampKZBuchenwaldCrematoriumKZBuchenwaldCrematorium1KZBuchenwaldCrematorium2 

Beeldverslag pelgrimage familieleden

 

 

 

 

Inventaris

Copyright © Grevenbroekmuseum vzw 3930 Hamont-Achel.

Alle teksten op onze website vallen onder de auteurswet, zodat het copyright berust bij de vzw Grevenbroekmuseum/heemkundekring Achel.

Niets van deze website mag worden overgenomen, gebruikt of gereproduceerd worden, zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van het vzw Grevenbroekmuseum bestuur..

Foto's of afbeeldingen op deze website blijven eigendom van de maker of eigenaar. vzw Grevenbroekmuseum heeft het volledige gebruiksrecht van alle afbeeldingen en foto’s. Dit recht vervalt niet bij verhandeling door de oorspronkelijke maker of eigenaar van de foto.