Grevenbroekmuseum

(Meso = midden; Lithos = steen)

Na de jaren 9.000-8.000 v.C. kregen wij een warmer klimaat. De laatste ijstijd was definitief voorbij. Door het smelten van de poolkap kregen de Noordzee en het Kanaal een hogere waterstand en ons westelijk halfrond werd overdekt met meren en plassen. Er kwam overdadige aangroei van wouden en struiken, waardoor het groot wild uit onze streken verdween.

In plaats daarvan kwam er een overvloed van vis en watervogels. De geleidelijke temperatuursstijging en de toenemende vochtigheid hadden tot gevolg dat omstreeks 5.000 v.C. het landschap door loofwouden, moerassen en vennen werd beheerst. Oerrunderen, herten, wilde zwijnen en kleinwild bevolkten deze bossen.

Dit gematigde klimaat kennen we nog steeds. In een nu zonnig landschap met kabbelende beken en uitgestrekte vennen leven tussen berkenbossen en loofhout steeds groepen jagers. Ze zijn eerder klein van gestalte maar uiterst behendig en vindingrijk.

mesol1

Zoals de oude jagers op groot wild verzamelen zij vruchten en eetbare planten, maar richten zich uiteraard vooral op visvangst en waterwild.

De mensen van toen trokken minder rond. Zij vestigden zich, soms voor meerdere seizoenen, in hutten van palen, gevlochten takken, riet en droog gras, op de zandige hoogten nabij waterpartijen.

Meermaals staan er een tiental hutten van verwanten bij elkaar en vormen kleine dorpen waar klein en groot steeds bedrijvig is voor de gemeenschap.

Over hun dodenverzorging is weinig bekend. Zij blijken wel vernuftig te zijn geweest in het vervaardigen van stenen tuigen: allerhande pijlpunten, mesjes, boortjes, krabbers en visangels.

Ook gebruikten zij kano's en kenden zij de hond als eerste huisdier.

In Achel werden meerdere woonplekken ontdekt waar mensen uit die tijd zich ophielden, nl. op de Buitenheide, aansluitend bij de plekken langsheen Dommel en Hageven, op de hoge Berg in de nabijheid van de Warmbeek, bij de vennen van Pastoorsbos, op Rozendaal, enz.

Deze plekken vertoonden de bekende Mesolithische sites met sporen van ronde hutten, die een diameter van 3 à 4 m hadden en die binnenin uitgediept werden. Door de blootgelegde paalgaten konden de afmetingen opgetekend worden. De resten van haardvuren en silexafslag wezen duidelijk op bewoning.

Soms werd alleen een halve kring paalgaten rond een haardvuur gevonden. Zulke constructie doet dan denken aan eenvoudige windschermen.

mesol2

De gevonden werktuigen uit silex zijn zeer gevarieerd en doorgaans klein van uitvoering. Opvallend is het gebruik van kwartsiet van Wommersom, een vervangmateriaal van silex.

Mogelijk was dit laatste zeldzaam of kostelijk geworden. Zij vervaardigden een weelde van pijlpunten in allerlei vormen, waarschijnlijk om te dienen bij verschillende soorten jacht en voor verschillende prooien.

Het moeten vernuftige en bekwame jagers geweest zijn. Typisch voor deze tijd zijn ook de lemmers met inkepingen.

Waarschijnlijk zijn het pijlschachtschrabbers om houten pijlschachten effen en glad te maken. Typisch voor dit vissersvolk zijn ook de visangels in silex om waterwild en vis te vangen, de heel kleine pijlpuntjes (microlithen) en de trapeziumvormige silexpijlpunten (dwarspijlen).

Uiteraard kenden zij ook de visfuik, gemaakt uit wilgentenen. Graafwerk deden zij met brede geweistukken.

Als drinkgerief gebruikten zij de holle hand, schelpen en schalen van vruchten. Een bijzondere cultuuraanwinst vormden kano's, de eerste vaartuigen, gebruikt voor de visvangst en de jacht op waterwild.

Ook een aanwinst was het africhten van de wolf, die als hond het eerste huisdier werd en de trouwe helper bij de jacht.

Inventaris

Copyright © Grevenbroekmuseum vzw 3930 Hamont-Achel.

Alle teksten op onze website vallen onder de auteurswet, zodat het copyright berust bij de vzw Grevenbroekmuseum/heemkundekring Achel.

Niets van deze website mag worden overgenomen, gebruikt of gereproduceerd worden, zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van het vzw Grevenbroekmuseum bestuur..

Foto's of afbeeldingen op deze website blijven eigendom van de maker of eigenaar. vzw Grevenbroekmuseum heeft het volledige gebruiksrecht van alle afbeeldingen en foto’s. Dit recht vervalt niet bij verhandeling door de oorspronkelijke maker of eigenaar van de foto.