Grevenbroekmuseum vzw

Middeleeuwen

476 - 1453 n.Chr.

frankisch1

Vanaf de derde en de vierde eeuw werd de druk van de Germanen echter zo groot dat het Romeinse rijk uiteindelijk in elkaar stuikte.

Germaanse stammen verspreidden zich tijdens de zgn. volksverhuizing over gans Europa.

De kleine Frankische rijkjes werden verenigd door de Merovingers en de Karolingers.

Dit rijk bereikte zijn hoogtepunt onder Karel de Grote. Tijdens zijn heerschappij werd de kerstening in West-Europa voltooid.

Na de volksverhuizingen komt in onze streken de macht in handen van de Frankische vorsten. Een volledig skelet van een Frankische krijger wordt getoond (zie foto). Je ziet verder zijn zwaard (scramasaxe), lans, potten met dodenmaal en zelfs de nagels van zijn doodskist.

Tenslotte wordt er uit deze periode een boomstamput uit de 12e eeuw getoond.


GREVENBROEK

grevenbroekklein

 

Kenmerkend voor de Middeleeuwen is wel het feodale stelsel.


Achel, Hamont en Lille daarentegen vormden lange tijd een kloosterdomein, afhangend van de bisschopsstad Maastricht.

In 1309 werd Willem II van Boxtel de eerste lekenheer van het kloosterdomein, Grevenbroek genoemd. Vanaf 1338 werd Grevenbroek een vrije heerlijkheid. In 1401 werd Grevenbroek afhankelijk van de prins-bisschop van Luik.

Tussen 1400 en 1450 werd de burcht van Grevenbroek gebouwd. In zaal vijf, de zogenaamde burchtenzaal, komen vervolgens de Middeleeuwen aan bod. Je ziet er de maquettes van de Tomp en van het slot van Grevenbroek.

 

  <1338 Bouw van het huis van Boxtel. Hieruit is later de burcht van Grevenbroek gegroeid.  
1338 Het domein van Grevenbroek verwerft zijn onafhankelijkheid van het St.-Servaeskapittel te Maastricht en wordt een vrije heerlijkheid  
1384    Bourgondische Nederlanden  
1365 Robrecht van Arkel, neef van de prinsbisschop van Luik, wordt heer van Grevenbroek als gevolg van de Loonse successie-oorlog  
Toelating voor markten in Hamont  
13?? Bouw burcht in Hamont  
Graafschap Loon - Prinsbisdom Luik 1401 Belegering van Grevenbroek door de prins-bisschoppelijke milities. Verwoesting burcht van Hamont en Achel. Lille en Achel worden platgebrand.  
1425 Renovatie van de burcht van Grevenbroek en vermoedelijke bouw van de molen

Visscher

1446  
1468 Straffing Grevenbroek door Karel De Stoute. Afbreken stenen wallen? Pentacoosta van Grevenbroek  
1482  Habsburgse Nederlanden  
1493 Grote brand in Hamont  
1513  
1526 Toelating voor laken- en veemarkt in Hamont  
1542 Maarten van Rossum maakt amok in Grevenbroek  
1557 Brand in Hamont  
1559 Verwoesting Hamont door ? (vermeld door Jozef Keunen in zijn memoires)  
1568   80 jarige oorlog  
1586 Verkoop van Grevenbroek aan de prins-bisschop van Luik  
Achel 450 inwoners, Hamont 800  
Toelating jaarmarkt in Hamont op 25 mei  
1595 Verbranding van de heks Griet en haar dochter op de markt in Hamont  
1596 Vernietiging van de molen door een storm  
1598 Toelating jaarmarkt in Hamont op de maandag voor het feest van St.-Simon en St.-Judas (28 oktober).  
Hamont aangevallen door muitende Spaanse troepen  
1600 Hamont bezet en vernield door muitende Spaanse troepen  
1602 Verwoesting Hamont door ? (vermeld door Jozef Keunen in zijn memoires)  
1619  
1642 Hessische troepen overvallen Grevenbroek  
1648   Einde 16de eeuw en 17de eeuw massale uitwijking naar Holland – Noord Brabant  
Oostenrijk 1654 Verwoesting van Hamont door Lorreinen. Een groot gedeelte van de bevolking wordt uitgemoord. Alle archieven gaan verloren. huis grevebroek
1667-1668  Devolutieoorlog. Invallen van Lodelwijk XIV  
1672-1678 Hollandse oorlog. Invallen van Lodelwijk XIV  
1677 Verwoesting Hamont door ? (vermeld door Jozef Keunen in zijn memoires)  
1680 Ca. 1680 werd het oude reglement van de schutterij St.-Anna door Jan Willem, vrijheer van Bocholt, bekrachtigd.  
1688 Hamont 1120 inwoners  
1688-1697 Negenjarige Oorlog. De Hollandse, Spaanse en Brandenburgse soldaten hielden plundertochten in Haspengouw en de Kempen  
1702-1713 De Spaanse Successieoorlog  
1702 Verwoesting van de burcht van Grevenbroek door de hertog van Marlborough  
Regiment Pruisische dragonders in Hamont  
1719 Opstand van burgerij/gilden tegen Oostenrijks bewind.  
1754 Hamont 882 inwoners  
1763 Inkwartiering in Achel en Hamont van verschillende vreemde regimenten  

1795

1815

Franse tijd  
 
Nederlanden 1822  
1823  
 
België
 
 1830  
1875  

middeleeuwsaardewerk

Veel middeleeuws aardewerk is bij opgravingen rond deze gebouwen gevonden en wordt hier tentoongesteld (bierpotten, schalen, porselein). Verder worden er ook enkele kanonballen tentoongesteld, die gebruikt werden bij de belegering van het slot van Grevenbroek.

 

 
 
 
 
 
 
 

DE TOMP

tompoudRuïne TompOf de Tomp een verdedigingstoren of een torenmolen was, of mogelijk beide, vormde steeds het voorwerp van onderzoek.

 

Begin 15de eeuw werd de moderne burcht van Grevenbroek gebouwd.

Deze vormde de zetel van het hoogste bestuurlijk gezag.

Ondertussen was uit het dorp Hamont een klein stadje gegroeid (1364).

Gedurende de 15de, 16de en 17de eeuw werden onze streken geteisterd door oorlogsgeweld en epidemieën. Zaal zes toont schaalmodellen en tekeningen van belangrijke Achelse gebouwen: de oude kerk met de toren van 1758, het koor en de kruisbeuk van de 15e eeuw; de "afspanning Koeckhofs", waar keizer Jozef II ooit logeerde, met foto's en bouwresten; "de Waag" van 1777, het oude waaghuis van Grevenbroek, met het geijkte vat van Grevenbroek; en een reconstructietekening van het "klooster Catharinadal" (1432).

 

 

 

tompmulke

TompbewerkDe Tomp vandaag

tomp_watermolenCarte des environs de Hammont Publie par le Citoyen Ls Capitaine Premier Ingenieur de la Carte generale de la France (1797)

maque1Maquette van de burcht

Chronologie

Begin 14e eeuw      Bouw van het “huijs van Boxtel”,waaruit de latere burcht van Grevenbroek is gegroeid, door Willem van Boxtel

1338                     Het domein Grevenbroek verwerft zijn onafhankelijkheid van het St.-Servaaskapittel te Maastricht en wordt een vrije heerlijkheid.

1365                     Robrecht van Arckel, neef van de Luikse prins-bisschop,wordt heer van Grevenbroek als gevolg van de Loonse successie-oorlog.

1401                     Belegering van de Grevenbroek door de prins-bisschoppelijke milities

1425                     Renovatie van de burcht van Grevenbroek en vermoedelijke bouw vaneen stenen windmolen (torenmolen)

1446                     Vermelding windmolen in akte door Robrecht van Grevenbroek

1513                     Vermelding stenen windmolen in gichten Grevenbroek

1586                     Vermelding stenen windmolen in verslag van de rentmeester

1596                     Vernietiging van de stenen windmolen door een storm

1619                     Vermelding stenen windmolen (aan waterveld bij Smolders) in gichten Grevenbroek.

1702                     Verwoesting van de burcht van Grevenbroek door de hertog van Marlborough

1822                     Graaf De Leonaerdts koopt de ruïne van de vroegere stenen windmolen.

1823                     Graaf De Leonaerdts vermeldt gronden aan het “oud kasteel”, waarmee de vroegere stenen windmolen wordt bedoeld.

1875                     De Achelse onderwijzer ”meester Sak”, noemt de ruïne een vroegere “wachttoren” in zijn beschrijvingen van de geschiedenis van Grevenbroek.

De naam “De Tomp” is ondertussen opgedoken in de geschriften.

1947                    De Tomp wordt een beschermd monument.

1968                    De Tomp wordt gerestaureerd als verdedigingstoren.

dank aan Guido Tijskens


Verdedigingstoren: artikel uit Honderd eeuwen Achel, uitgave Heemkundige kring Achel 1988 door A. Claassen.

tompclaasen001

tompclaasen002


 

Torenmolen: artikel uit  Limburgs Erfgoed 2011 nr.2, uitgave © Provincie Limburg

 

tomp limburgserfgoed